چکیده
زمینه. گاستروانتریت حاد یکی از مهم‌ترین علل بستری و مرگ‌ومیر کودکان زیر 5 سال، به‌ویژه در کشورهای با درآمد کم و متوسط است. عوامل تغذیهای، به خصوص نوع تغذیه در ماه‌‌های نخست زندگی، ممکن است با شدت بیماری و پیامدهای بالینی آن ارتباط داشته باشند. این مطالعه با هدف بررسی الگوی تغذیهای کودکان مبتلا به گاستروانتریت حاد بستری‌شده در بیمارستان کودکان زهرا مردانی آذر تبریز انجام شد.
روش‌کار. این مطالعه مقطعی بر روی 300 کودک 1 ماه تا 5 سال بستری‌شده با تشخیص گاستروانتریت حاد انجام شد. اطلاعات جمعیت‌شناختی، شاخص‌های تغذیهای، سوابق پزشکی و معیارهای رشد (قد، وزن، دور سر وBMI) جمع‌آوری شد. برای بررسی ارتباط میان متغیرها از آزمونهای تی‌مستقل، من–ویتنی و کای‌دو استفاده گردید. مقایسه معیارهای رشد بین کودکان دریافت‌کننده تنها شیر مادر و تنها شیر خشک در هر گروه سنی به صورت جداگانه انجام گرفت.
یافته‌ها. میانگین سنی کودکان 12/9±16/3ماه بود (6/7 درصد پسر). 53/7 درصد از کودکان سابقه مصرف شیر خشک داشتند، در حالی که تنها 5/4 درصد تا پایان شش‌ماهگی به‌طور انحصاری با شیر مادر تغذیه شده بودند. از نظر شاخص‌های رشد، کم‌وزنی، کوتاه‌قدی و دور سر کمتر از صدک پنجم به‌ترتیب در 18/7درصد، ۱۶درصد و 9/7 درصد از کودکان مشاهده شد. بین سطح تحصیلات مادر و سابقه تغذیه انحصاری با شیر مادر ارتباط آماری معنی‌داری وجود داشت (P=0/018). مقایسه کودکان شیرمادرخوار و فرمولاخوار نشان داد که مدت بستری در گروه شیرمادرخوار به‌طور معنی‌داری کوتاه‌تر بود (P=0/034)، شدت کم‌آبی هنگام پذیرش کمتر بود (P=0/014) و سابقه گاستروانتریت قبلی در گروه دریافت‌کننده شیر خشک به‌طور معنی‌داری بیشتر بود (P=0/001). در مقایسه تفکیک‌شده سنی، در گروه 24-19 ماه قد کودکان شیرمادرخوار به‌طور معنی‌داری بالاتر بود (P=0/032). میانگین BMI در گروه شیر خشک بالاتر بود، اما پس از تفکیک سنی این تفاوت تضعیف شد. نتیجه‌گیری. کودکان تغذیه‌شده با شیر مادر در مقایسه با کودکان دریافت‌کننده شیر خشک، مدت بستری کوتاه‌تر و شدت کم آبی کمتری داشتند. مقایسه معیارهای رشد در گروه‌های سنی نشان داد که تفاوت‌های رشدی عمدتا در سنین بالاتر ظاهر می‌شود. این نتایج بر اهمیت ترویج تغذیه با شیر مادر تأکید می‌کند، هرچند برای تأیید یافته‌ها مطالعات آینده‌نگر توصیه می‌شود. پیامدهای عملی. توسعه برنامه‌های آموزشی برای مادران، تقویت سیاست‌های حمایت از تغذیه انحصاری با شیر مادر و اجرای برنامه‌های بیمارستان دوست‌دار کودک می‌تواند به کاهش بار بیماری‌های اسهالی در کودکان کمک کند.