محمدرضا حبیب زاده
1 
، نازیلا ایمنی
2 
، الهام احمدی
3 
، لیلا نیکنیاز
4* 
، امیررضا ناصری
3
1 دانشجوی پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران
2 باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
3 کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران
4 مرکز تحقیقات مدیریت خدمات بهداشتی درمانی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران
چکیده
از زمان شناسایی SARS-CoV-2 در ووهان چین در دسامبر ۲۰۱۹، این ویروس موجب آغاز یک همهگیری جهانی کووید-19 شد؛ بیماری که با طیف گستردهای از تظاهرات بالینی همراه است. در میان بیماریهای زمینهای مختلف مرتبط با پیامدهای کووید-۱۹، دیابت شیرین جایگاهی ویژهای دارد. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف بررسی ویژگیهای بالینی و یافتههای سیتیاسکن قفسه سینه در بیماران مبتلا به کووید-۱۹ بستری شده در مرند، ایران و با تمرکز ویژه بر بررسی ارتباط دیابت شیرین از قبل موجود با الگوهای متمایز درگیری ریوی انجام شد. این مطالعه توصیفی-مقایسهای گذشتهنگر بر روی 553 بیمار مبتلا به کووید-19 بستریشده در بیمارستان آیتالله حجت کوهکمری شهرستان مرند، از اسفند 1398 تا 1401، انجام شد. ابزار جمعآوری دادهها پرسشنامهای بود که اطلاعات جمعیتشناختی، بالینی، سابقه ابتلا به دیابت شیرین، یافتههای آزمایشگاهی و یافتههای رادیولوژیک بیماران از پروندههای پزشکی استخراج و در آن ثبت شد. میانگین سنی بیماران 1/44±61/99 سال بود و 57/8 درصد آنان زن بودند. شایعترین بیماریهای همراه شامل دیابت شیرین، فشارخون بالا و اختلالات چربی خون بود. سطح CRP در 67/6 درصد از کل بیماران افزایش یافته بود. در کل جمعیت مورد مطالعه، 48/6 درصد از بیماران در سیتیاسکن قفسه سینه شواهدی از درگیری ریوی داشتند. شایعترین الگوی توزیع درگیری، الگوی محیطی بود و درگیری چندلوبی شایعترین محل آناتومیک درگیریها به شمار میرفت؛ پس از آن، لوبهای تحتانی چپ و راست قرار داشتند. درگیری پارانشیم ریوی بهصورت کدورت شیشهای (GGO; Ground Glass Opacity) در کل جمعیت بیماران شایع بود و بهطور معناداری در بیماران دیابتی بیشتر مشاهده شد (0/02=P). در مقابل، درگیری از نوع Consolidation در بیماران غیردیابتی بهطور قابلتوجهی شایعتر بود (0/01=P). همچنین، درگیری لوب فوقانی راست و لوب تحتانی چپ در بیماران غیردیابتی شایعتر بود (0/03=P هر کدام). در مقابل، بین دو گروه از نظر الگوی crazy-paving و توزیع چندلوبی درگیری ریوی تفاوت معناداری مشاهده نشد. در مجموع، ابتلا قبلی به دیابت شیرین با الگوهای متفاوت درگیری ریوی در سیتیاسکن بیماران مبتلا به کووید-۱۹ همراه بود؛ بهطوریکه GGO در بیماران دیابتی شیوع بیشتری داشت، در حالی که consolidation بیشتر در بیماران غیردیابتی مشاهده شد. این یافتهها میتوانند در شناسایی الگوهای درگیری ریوی و بهبود طبقهبندی خطر و مدیریت بالینی بیماران دیابتی مبتلا به کووید-۱۹ مورد توجه قرار گیرند.
کلید واژه ها: سیتیاسکن قفسه سینه, درگیری ریوی, دیابت شیرین, کووید-19