چکیده
زمینه. پدیده اینفودمیک در سالهای اخیر به یکی از چالشهای مهم ایران در حوزه سلامت عمومی و اعتماد اجتماعی تبدیل شده است. گسترش اخبار نادرست و کاهش اعتبار منابع رسمی، تصمیمگیری شهروندان و کارایی سیاستهای ملی را تضعیف کرده است. این خلاصه سیاستی راهکارهایی برای ارتقای سواد رسانهای و مقابله با مخاطرات اینفودمیک ارایه میدهد.
روشکار. برای تهیه این خلاصه سیاستی، از شواهد داخلی مستخرج از یک مطالعه توصیفی-تحلیلی و دادههای گردآوری شده از مطالعات منتشر شده قبلی (شواهد خارجی) در پایگاههای اطلاعاتی استفاده شد. جهت گردآوری شواهد داخلی از یک نظرسنجی با استفاده از پرسشنامه که با مشارکت متخصصین اطلاعات سلامت ایران شامل کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، متخصصین رسانه و متخصصین آموزش وارتقای سلامت تهیه شده بود، استفاده گردید. در مرحله نهایی، راهکارهای مؤثر جهت ارتقا سواد رسانهایی در برابر اینفودمیک که از دو مرحله قبل جمعآوری شده بود، در قالب بحث گروهی متمرکز و مصاحبه با 5 نفر از افراد خبره در حوزه مورد بررسی قرار گرفت.
یافتهها. گزینههای سیاستی شامل طراحی و اجرای برنامه ملی آموزش سواد رسانهای، تشکیل گروههای واکنش سریع اطلاعاتی در بحرانهای سلامت، توسعه سیستمهای توسعهگر و فنآوریهای پشتیبان برای شناسایی و اصلاح اطلاعات غلط، کمپینهای آگاهی عمومی و فرهنگسازی رسانهای، تقویت ترجمان و تبادل دانش در حوزه سلامت و اینفودمیک بودند.
نتیجهگیری. ترکیبی از اقدامات کوتاه و بلندمدت از جمله راهکارهای آموزشی، فنآورانه، فرهنگی و پژوهشی، همراه با مشارکت دولت و جامعه، میتواند به ارتقای تابآوری اطلاعاتی و کاهش آسیبپذیری در برابر اخبار نادرست منجر شود.
پیامدهای عملی. اثربخشترین راهبرد برای ارتقای سواد رسانهای و مدیریت اینفودمیک، اتخاذ رویکردی حکمرانی مشارکتی با مشارکت همزمان دولت، جامعه مدنی، دانشگاهها و بخش فناوری است؛ ازاینرو پیشنهاد میشود پژوهشها و مداخلات آینده بر توسعه و ارزیابی چنین چارچوبهایی در نظام سلامت متمرکز شوند.