چکیده
زمینه. حساسیت اضطرابی به عنوان یک مفهوم فراتشخیصی، نقش مهمی در شکلگیری و تداوم اختلالات اضطرابی ایفا میکند. مقیاس حساسیت اضطرابی-۳ یکی از ابزارهای سنجش این مفهوم است که ویژگیهای روانسنجی آن بهطور عمده در جمعیتهای سالم بررسی شده، با این حال، مطالعات محدودتری درباره جمعیتهای بالینی وجود دارد. هدف این مطالعه، ارزیابی ویژگیهای روانسنجی این مقیاس و مقایسه گروههای با سطح اضطراب بالا و پایین بود.
روش کار. در این پژوهش توصیفی-مقطعی، ۳۶۴ شرکتکننده (۲۱۲ زن و ۱۵۲ مرد) به روش نمونهگیری در دسترس از میان مراجعین یک مرکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انتخاب شدند. ملاکهای ورود شامل تشخیص اولیه اختلال اضطرابی و رضایت آگاهانه بود. علاوه بر پرسشنامه حساسیت اضطرابی-۳، مقیاس اضطراب بک (BAI)، افسردگی، اضطراب و استرس-۲۱ (DASS-21) نیز به منظور بررسی روایی همگرا مورد استفاده قرار گرفتند. دادهها با استفاده از نسخه ۲۵ SPSS و نسخه ۲۴ AMOS تحلیل شدند.
یافتهها. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی، مدل سه عاملی (شناختی، اجتماعی و جسمانی) را تأیید کرد. ضرایب آلفای کرونباخ برای هر یک از عوامل (۸۸/ ۰، ۸۲/ ۰، ۸۶/ ۰) و برای کل مقیاس (۹۲/ ۰) مطلوب بود. تفاوت معناداری در ساختار عاملی بین دو گروه اضطراب بالا و پایین مشاهده نشد و مدل سهعاملی در هر دو گروه بهترین برازش را نشان داد. همچنین، روایی همگرای مطلوبی با مقیاسهای اضطراب بک و مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس مشاهده شد.
نتیجهگیری. نسخه فارسی مقیاس حساسیت اضطرابی-۳ ابزاری معتبر و پایا برای سنجش ابعاد حساسیت اضطرابی در جمعیت بالینی ایران است. این ابزار میتواند به طور مؤثری در ارزیابیهای بالینی، فرمولبندی درمانی و پژوهشهای آتی در حوزه اختلالات اضطرابی مورد استفاده قرار گیرد.
پیامدهای عملی. این ابزار معتبر به درمانگران امکان میدهد با ارزیابی دقیق ابعاد حساسیت اضطرابی، مداخلات درمانی را برای بیماران ایرانی شخصیسازی کرده و اثربخشی درمان را افزایش دهند.