چکیده
زمینه. اسکیزوفرنی به عنوان یک بیماری روانی، به صورت مزمن و ناتوان کننده موجب کاهش کیفیت زندگی بیماران می شود. هدف از این مطالعه، شناسایی اگزوزومهای خون و مغز به عنوان نشانگرهای زیستی برای تشخیص اسکیزوفرنی است.
روشکار. در مرور نظام مند حاضر، مقالات مربوط به نقش اگزوزوم ها و محتوای مولکولی آنها در بیماران اسکیزوفرنی، با استفاده از پایگاه های داده شاملPubMed ، Embase، Scopus و Web of Science تا جولای سال 2025 جستجو شدند.
یافتهها. پس از بررسی 215 مقاله، 19 مطالعه برای ورود به مطالعه انتخاب شدند. یافتهها نشان داد که در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی محتوای مولکولی اگزوزومها از جمله پروتئینها، متابولیتها و circRNA در مقایسه با افراد سالم به طور معناداری تفاوت دارد. این شاخصهای زیستی با مسیرهای سیگنالینگ اصلی پاتوفیزیولوژیک از جمله انتقالدهندههای عصبی، فرایندهای میتوکندریایی، التهاب عصبی و متابولیسم ارتباط دارند.
نتیجهگیری. بکارگیری اگزوزوم ها به عنوان نشانگرهای زیستی، باعث ارتقای دقت در تشخیص و همچنین درک هرچه بهتر مکانیزم های مولکولی دخیل در ایجاد و بروز اسکیزوفرنی می شوند.
پیامدهای عملی. استفاده از اگزوزوم ها به عنوان شاخص های زیستی، پتانسیلی برای طراحی ابزارهای غیرتهاجمی برای تشخیص اسکیزوفرنی، پایش پاسخ به روند درمان و توسعه هدفمند درمانهای این اختلال روانی دارد. یافته های مطالعه حاضر، دیدگاه جدیدی را برای درمان زودهنگام و شخصیسازی درمان افراد دارای اسکیزوفرنی فراهم می کند.