الگوی تجمع خانوادگی خواب ناکافی: یک مطالعه مقطعی در تبریز

چکیده

زمینه. این مطالعه با هدف بررسی تجمع خانوادگی خواب ناکافی در افراد نسل اول در شهر تبریز انجام شد.

روش کار. مطالعه مقطعی حاضر در سال 1403 بر روی ۸۶۰ نفر از سرپرستان خانوار (پروبند) که به‌صورت تصادفی از فهرست روزانه مراجعان به کلینیک پزشکی خانواده بیمارستان اسدآبادی تبریز انتخاب شده بودند، انجام شد. پس از اخذ رضایت‌نامه آگاهانه از پروبند، بستگان درجه یک آنان (همسران و فرزندان) برای شرکت در مطالعه دعوت شدند. داده‌های مربوط به خواب ناکافی با استفاده از پرسشنامه استاندارد و به روش خوداظهاری جمع‌آوری شد. برای ارزیابی تجمع خانوادگی از معادلات برآورد تعمیم‌یافته (Generalized Estimating Equations; GEE) استفاده شد و نسبت شانس (OR) برای روابط پدر–فرزند، مادر–فرزند، خواهر و برادر و زوجین برآورد گردید.

یافته‌ها. شیوع خواب ناکافی در پدران 8/6 درصد، در مادران 10/4 درصد و در فرزندان 7/2 درصد بود. شواهدی دال بر تجمع خواب ناکافی در بین زوجین مشاهده نشد (CI:0/004-0/053،OR=0/02). تجمع خانوادگی معنی‌دار بین پدران و فرزندان (CI:1/06-2/48،OR=1/65) و همچنین بین خواهر و برادرها مشاهده شد؛ به‌طوری‌که به ازای وجود خواب ناکافی در هر خواهر یا برادر، احتمال خواب ناکافی در خواهر یا برادر دیگر حدود 2/4 برابر افزایش می‌یافت (CI:1/95-5/38،OR=2/38). زنان 24/2 برابر بیش از مردان در معرض خواب ناکافی بودند (0/02=P). همچنین، افراد مجرد نسبت به افراد متأهل شانس بالاتری برای تجربه خواب ناکافی داشتند.

نتیجه‌گیری. یافته‌های این مطالعه نشان داد که اعضای خانواده نقش مهمی در خواب ناکافی سایر اعضای خانواده ایفا می‌کنند. علاوه بر این، زنان و افراد مجرد می‌توانند گروه‌های هدف مناسبی برای برنامه‌های غربالگری خواب ناکافی باشند.

پیامدهای عملی. غربالگری مبتنی بر خانواده و مداخلات سلامت خواب، با تمرکز بر روابط پدر-فرزند و خواهر و برادر، ممکن است تشخیص و پیشگیری را افزایش دهد. ادغام غربالگری هدفمند برای زنان و افراد مجرد در خدمات مراقبت‌های بهداشتی اولیه می‌تواند استراتژی‌های بهداشت عمومی برای خواب را تقویت کند.